Trần Quang Trường

 

     Ci nh ba gian lợp bằng tranh thấp l t, nhưng khng nng. Pha ngoi đường l phng học của ch, cũng l nơi để ngủ. Ở giữa thờ ng ti, pha trong l buồng ngủ của b v cũng l nơi đựng lu gạo, những thứ dể bị mất cắp l b cất vo nơi nầy; đủ thứ từ quần o khăn lược, đến những vật tiu dng, hnh tiu ớt tỏi, thậm ch c c ci lu đựng muối ở đấy. Ti cn nhớ đ từng lấy muối cho b muối c trong buồng ngủ. B ti bun c kho trả, nn dự trử muối nhiều lắm. Ch ti hơn ti đến 11 tuổi, ch học giỏi thật, chiếc bn bốn chn ốm teo ch đng hm trước vẹo qua vẹo lại trng thật buồn cười, chất những vở v sch. Nền nh lt gạch thẻ, chẵng hề trt vửa xi măng, nền pha dưới bộ phảng trước bn thờ phẳng l, hnh như khng ai đi trn đ được, ti thường ln ch ko chiếu vo nằm ngũ nơi đy. Dưới bn học khng lt gạch thẻ, mi m chơi với mấy con ct ct lm tổ dưới bn, ti khng cố , chiếc bn học sụp xuống, sch vở văn tứ tung, ch mắng ti, v ti chạy ra đến bờ tre đầu ngỏ, ch quay vo miệng vẩn cn lầm bầm!. Hm sau ti thấy chiếc bn buộc chặt vo cy cột tre, ch khng ght ti nhưng ti c lỗi.

     Mẹ gởi ti cho b để ch km cho học, nn thời gian ti ở với b cũng hơi nhiều đấy. Nh b khng cn ai nữa. B, b cố v hai ch, c Ba c chồng ở tận ngoi xm biển, ch thứ năm đi gi (nghề lưới co) thường ch về l ch đi ngay chỉ kịp cho ti vi con c nướng v dặn thm vi điều g đ nữa, c nhiều lc c tuần ti chưa nhin thấy ch.

     Tấm phn pha ngoi đường tho ra, ci hin mới lợp bằng cỏ tranh xuất hiện, nền chẵng lt vin gạch no nhưng đ dừng (sn) rất sạch, lớp học đ hnh thnh. Bn ghế ch ti lượm ở đu ra những tấm vn mục nt, k trn đầu mấy cy tre hay cy gổ thng Mỹ m ch cưa ngoằn ngoo chẵng thẳng thớm g cả. Tất cả l bốn dy bn ngang, một dy dọc, một tấm bảng con bằng năm gan tay, đng vung vức bằng mấy nẹp vạc giường trng cũng tm tạm, ch sơn mu g m ti khng biết được, l mu đen hay mu nu, nhưng ti th cho l mu nu, v n khng giống mu đen t no. Cuối cng th ti cũng biết, dưới ci chụp đn dầu hi tối hm qua, ch k gn chn bn thờ ng để lấy b hng, dnh dụm gần một lon th vừa sơn đủ tấm bảng với dầu ri non.

 

     Thi m đổ vo trung học thời ấy thật gian nan, cả lng c mấy người thi vo được, đếm trn đầu ngn tay cũng chỉ vỏn vẹn c chừng ấy thi. Ch đổ vo trung học cng với mấy người bạn, Ch học giỏi thật ! . Bữa tiệc vui tổ chức đạm bạc, b sắm t hương đn hoa quả sắp ln bn thờ ng khấn vi rồi lạy, ti nhn thấy nước mắt b chảy ra trn hai g m, tht tht nước mủi, b vo buồng rồi trở ra lẩm bẩm rồi lại lạy, b gieo hai đồng xu vo dĩa lạy lạy, b mừng rỡ tươi tỉnh miệng ni ni cười cười. Cuối cng th tiệc cũng tn, mấy người bạn cũng ra về, ti quơ hết những vin kẹo v bnh cn lại chạy ra sau h trốn vo vch l ngồi nhai kẹo một mnh, những vin kẹo sinh học từ từ tri qua cổ họng nghe đắng ngắt, những vin kẹo ngho nn theo từng bước chn chạy di từ vng đồi Đại-la  đến vng trũng lầy lội Tr-sơn Gnh-sơn. Những vin sỏi cay đắng bm gt chn b, lạnh lng điểm t trn mnh bằng trung học của đứa con trai thn yu bằng cu h với c cuộc đời con c lặng lội bờ sng. B khng c tiền nn ch nghỉ học.

     Khng biết l ch đ đi dạy từ lc no. C lần ti đi cng ch đến một nh giu c trong lng, người ta gọi ch bằng anh Cng, ti khng cần để đến ci tn mới của ch ấy. Nh c hai thằng nhc nhỏ hơn ti ba bốn tuổi, c khi cn nhỏ hơn nữa. Chng trắng nỏn v liếng lắm, chng chạy nhảy, ni đa, bu vo cổ, thọt lt ch cũng đa lại với chng, chng cười toe tot.

     Anh Cng vo vai bắt hai thằng nhỏ vo bn học, Ch dạy km.

    Thằng lớn học lớp tư, thằng nhỏ học lớp năm, thỉnh thoảng chng bị trc vo đầu. C lần ti cũng bị như vậy. Đau tht ! sao chng chẵng khc nhỉ!. Lần ti bị trc đau qu, ti khc to v chạy đến bn b thế l bị b mắng cho, nhưng ch chẵng chừa t no, hể ti lm sai đp số l ci trc nằm trn đầu rồi. Ti khng mắc mẹ v mẹ hay la ch. Hai thằng nhỏ con nh giu a bi học ti v ch ra ngoi vườn, trn chiếc đu lắc lư nhn những cảnh vật chung quanh m thm. Ci sn lt gạch đến hng cy v sữa, bậc thềm cao năm cấp, đến khu giữa gian nh. Trước khi bước vo khu chnh giữa, qua hai lớp cửa gổ v knh kiểu Php, hai bn l hai bộ cửa đoản cao cũng kiểu Php, tường dy trục, chỉ nổi chỉ chm trng thật đẹp v sang trọng. Trước thềm bậc cuối cng c hai chậu kiểng l bn mu nu đỏ tốt tươi, chậu kế l cy tng lộc l xanh rờn. Hng cy v sữa to cao phủ bng mt cả sn lt gạch.    ng nội của hai thằng nhc ấy l cụ Hội-đồng, khi cụ nghỉ hưu, cụ cũng dạy học. Ti mơ ước v thm sống trong ci nh đơn giản hơn khng phải giống như nh ng hội đồng.

    Tường nh b lợp bằng phn m ghe, đầy những chai ch, b bảo phn ny chắc hơn phn đan, cửa lợp bằng l tranh to chừng một si tay hơn, vung vức, chống ln bằng một đoạn ngọn tre ngắn, nhưng cũng phải qu đầu để vo ra khng đụng. Sau ny ch lm ra tiền ch thay phn m bằng phn đan rồi dn giấy bo trng c vẻ sạch sẽ v sang hơn. Nhưng ti khng thch, ti thch xy tường chung quanh. Ch bảo t năm nữa ch xy.

     Thời gian qua thật nhanh, hai mươi năm sau ch mới thay phn bằng những tấm tn mỏng lt, gi thổi mạnh phn ku rột roạt. Nhưng rồi, ci ngho cứ đeo đuổi ch mi cho đến hết đời.

     Trở về từ nh ng hội đồng trời tối như mực, ch dẩn ti đi ngỏ tắt, rốc qua hng ro kẽm gai ra con đường cụt v thẳng về nh. Hai bn đường ton l cy um tm, rợn người. Đn dầu lu lu giữa căn nh vừa đủ sng, trng khng r mặt người, ti m st người vo ch, đến nh th b đ chờ cơm.

     Ti biết b đ quần quật suốt cả buổi chiều để kho cho xong hơn chục tr c, mỗi tr c b rải đầy ớt bột đỏ lm. Ngy mai b đi đo

     Mấy đứa trong xm lớn hay nhỏ hơn ti vi tuổi đều được mẹ dắt đến cho vo học lớp h. Thầy Thương nhận dạy h từ lớp ba, lớp nh, lớp nhất m thi, chỉ mỗi mnh ti học lớp tư phải ngồi trn ghế ngựa, lấy phảng giữa nh lm bn, ch ra bi ti cuối cng. Ti vng dạ ngoệch ngoạt đi ba hng rồi chạy ra sn đa nghịch, hnh như ti khng để g đến lớp học của ti, ci lớp tư thiếu người học.

     Thời gian cũng tri qua, ch vừa dạy vừa học. Năm bảy tr c kho khng đủ nui lập bốn miệng ăn huống hồ g đi học, Học sau ny lm g? ng to b tt g? Lo ăn đ khng nổi cn học với hnh Cu ni ấy ti thường nghe b mắng ch lc b nổi giận. Phải m, b đi đo (Đại la) c khi xế chiều, c khi tối mới về, ngy hm sau mua c, kho mặn rải ớt mu đỏ li, đi đo một ngy nghỉ một ngy đều đặn như vậy. Cứ hm nay l mồng ba, mồng bốn chị Tư nghỉ, mồng năm chị đi lại v cứ thế cứ thế. Người nh qu biết rỏ nn chuẩn bị khoai sắn, la thc, bầu b những g họ c thể đổi được để lấy một tr c kho th họ chuẩn bị. B mang những thứ nầy về chợ Ha-mỹ bn tnh ton lỗ lời. B khng so nạnh với ai bằng đường danh lợi, trong xm c nhiều người bằng tuổi b, nhưng họ may mắn cn chồng gnh vc mọi việc mưu sinh. ng ti mất khi ti cn hạt bụi khng biết thuộc về ai. Đến khi ti chừng ny tuổi b mới kể cho nghe. ng dữ lắm, nng như Trương-phi, ng c của sớm, c nhiều nghe, ghe no lm được th để lại, ghe no lm khng được ng bn, ng thay ghe như thay o, ng ưng l ng đi biển, ng nhc l ng đậu bến, khng ai ni ng nổi, nhưng hể đi biển l chở c về đầy ghe, ng giỏi lắm, sau ny ai cũng ni như vậy. ng gan lắm, người ta kể rằng !  Hồi Nhật đnh Php ở vũng Thng, my bay Nhật thả bom tu chiến Php c nổi lềnh bềnh, my bay Nhật quay đi, ng gh ghe lại vớt c, my bay Nhật quay trở lại bắn vo ghe, ng gy chn, những người bạn vọt xuống biển trốn thot. Thằng con nt đi ghe ng sợ qu bu ống ganh cn sống. Người con nt ấy chnh l ch Hai ở st cạnh nh b.

     Nh thương th (by giờ l trường Cao-đẳng y tế Thanh-phố) cứu ng khng nổi, ng chết thi! B mất ng như mất nữa người, qu quẹt rồi lấn su vo sự ngho tng.

     B lặng thinh đếm từng vin sỏi dọc đường đời với đi quan gnh nặng triểu, những toan tnh, lo u. Gt tay ln trn thấy rỏ ci lận đận cn phải mang, khng biết khi no mới lột bỏ. Đi dp mo ngộ nghĩnh đồng hnh với b mn đến tận gt, n khng hề biết đau đờn, nhưng n phải gip b bước qua khc nguy nan. Hnh như b chưa hề biết nhung lụa l g, n khng phải l kẻ th, nhưng n khng thể chiến thắng chiếc o vải th mục mạc, vương vấn bụi đời. Những miếng v nổi tri trn nền vải mu đ xẩm, khot trn thn hnh gầy cm, nuốt mất tuổi thanh xun của b. Chiếc khăn qun trn cổ đầy mồ hi v nước mắt.

     Thầy gio Thương khng dng thước để khẻ trn tay hoc tr, thầy ni rất to nn học tr đứa no cũng sợ. Khng những ci oai của thầy m thầy dạy giỏi nữa, cc c cậu sợ bị tống ra khỏi lớp. Ch khng chấp nhận những học tr dốt ngồi l trong lớp. cuối cng th đứa no cũng phải cố gắng, nhờ thế m phần đng học tr của ch vượt qua Tiểu-học v đậu vo lớp đệ thất.

     Chu b Tư cũng c người học trường h, c gi yu dấu của b học tồi, nn bị thầy la hoi, chị học hơn ti hai lớp, năm ti ln lớp ba th chị học lớp nhất, năm ti ln lớp nh chị vẩn cn lớp nhất. Hồi đ ti học cũng cừ (?).   C một bi ton thầy ra cho chị, l bi ton chia cho nhiều số, loại ton ny th ti nhuần nhuyễn, cn chị th loay quay, ti phải nhắc chị mới nhớ. Ti sung sướng tưởng như đ học được lớp của chị, thật ra phải cn một năm nữa mới ln được lớp nhất. Khng c động cơ no c thể thc đẩy hoc sinh học kh ln bằng thầy gio. Những năm ti cn học lớp năm lớp bốn, được ch nhồi nhắc cho mớ kinh nghiệm: l phải cần c luyện tập, ngy no cũng học ngy no cũng chuyn cần lm ton, lm đi, lm lại, lm mi thật vậy, cng lm cng nhớ, lại nhớ dai hơn nữa. Mi cho đến by giờ ti vẩn cn giữ được những kiến thức cơ bản ấy.

    Con ng Năm ở tt miệt dưới cũng c người học ở trường h, phần đng con gi học dở hơn con trai Ch ti ni vậy.Tụi con trai chng ti hay đa nghịch, nhưng học rất giỏi. Cn bọn con gi bản mặt nghim nghị, l lợm, chỉ biết đnh rồi dz tụi con trai chạy, cải rồi khc, nn chẵng nhớ g. Dốt qu!..

     Thời gian vẩn tri đi hằng ngy, hằng thng, con người bơi lội mi trong suốt quản đời đầy gian khổ, nhọc nhằn buồn vui lẩn lộn, khng ai thương mnh bằng chnh mnh, phải gỡ bỏ từng lớp bụi trần xấu xa, Phải lột cho được để trng thấy ci vinh quang, trong sng, d cho cuộc đời ngắn ngủi, d cho tuổi đ xế chiều.

     Ci lớp h được tu bổ hằng thng, rồi hằng năm v cứ như thế cho đến khi n đng cửa lại v vĩnh viển khng cn mở cửa nữa. Cc c cậu học tr những năm ấy giờ đ thnh người, kẻ vo trường dạy học, người thnh đạt ỏ thương trường, nhưng c mấy ai gh lại thăm thầy Thương, bởi lẽ đ l ci trường-h.

    Thầy vo qun đội.

 

   Knh gởi tặng cc thầy ..đ c khoảng thời gian như vậy. Ring knh gởi về người ch thn yu nhất.


Bi dự thi số 5 - 5/8/2013