Năm 1965 tôi thi đậu vào Đệ Thất trường Trung Học đệ nhất và đệ nhị cấp Phan Châu Trinh, mẹ tôi rất mừng, rất hănh diện bởi lẽ cả xóm gần mười mấy đưa đi thi chỉ một ḿnh tôi đậu vào trường. Mẹ và d́ tôi vui mừng khoe khắp nơi, c̣n nhớ mẹ thưởng cho tôi cây kem sữa Diệp Hải Dung quá ngon. Ngày đầu tiên nhập học, với quần xanh áo trắng tôi như bay bổng, ưởn ngực để khoe cái bảng tên Phan Châu Trinh, mà có lẽ lúc bấy giờ chỉ có trường Phan Châu Trinh mới có.

Tôi được xếp vào lớp Đệ Thất 5, sinh ngữ chính tiếng Anh. Rơ là nơi anh hùng hào kiệt qui tụ, tôi như bơi trong các môn học, trong đó tôi sợ nhất là môn nhạc của Thầy Hoàng Bích Sơn. Nào là đồ rê mi fa sol, nào là nhịp 2/4 nhịp 3/4, nhịp  4/4, tôi như lạc vào rừng. May mà tôi ngồi cạnh Đặng Xuân Quang, bạn đă hướng dẫn thêm và dẫn tôi ra khỏi khu rừng trừu tượng đó, nên tôi cũng vượt qua được hai kỳ thi đệ nhất và đệ nhị lục cá nguyệt. Ngày nay khi nh́n lại thành tích biểu 4 năm đệ nhất cấp, điểm nhạc của tôi cao nhất là 11/ 20.

Thế rồi cũng qua Đệ Thất lên Đệ Lục 5. Năm học này, tiếng Anh, thay bộ Let’s  Learn English  bằng bộ English For Today và bộ sách này theo suốt chúng tôi thời trung học. Quen trường quen lớp, bắt đầu xuất hiện nhiều anh tài phá phách. Các phá phách mà ngày nay nh́n lại thật dễ thương, hồn nhiên của tuổi thiếu niên. Đặc biệt Nguyễn Quang B́nh có biệt tài làm do da đầu chạy tới chạy lui. Cứ mỗi lần lên bảng là mỗi lần B́nh làm cho cả lớp cười. Thầy Cô lại hiểu lầm lớp cười v́ B́nh bí bài. Tuy nhiên có một lần cô Hoa dạy Việt Văn đă khóc trong lớp, măi 10 phút sau cô mới giảng bài lại, cô không phạt lớp, cũng không la rầy bất cứ bạn nào trong lớp, có lẽ sự khoan dung của cô đă làm cho lớp,  từ đó đến cuối năm học không c̣n bạn nào phá phách trong lớp nữa.

Lớp Đệ Ngũ 5, năm học 1967- 1968 có thay đổi lớn trong trường, giữa năm  toàn bộ các lớp con gải chuyển qua hết Nữ Trung Học. Trường chỉ c̣n nam sinh, ngoại trừ các lớp đệ nhị, đệ nhất ban C là c̣n nữ. Lớp Đệ Ngũ 5 thành Đệ Ngũ 3. Đối với tôi “bọn” con gái ấy ở hay đi đối với tôi chẳng có ǵ quan tâm nhưng rơ ràng một thời gian sau mới cảm được trường như thiêu thiếu cái ǵ đó, thiếu hẳn tà áo dài màu thiên thanh mỗi sáng thứ 2 chào cờ, thiếu các tà áo dài trắng giờ ra chơi, thiếu hẳn tiếng guốc nhè nhẹ của các chị trực ban lớp trên nhưng lại thừa ra một  số chàng tự nhiên lại có khuôn mặt ngơ ngơ. Cũng năm này tôi và Hựu được Thầy Châu dạy Sử phạt v́ không thuộc bài, chẳng có đứa nào dám mách cha mách mẹ, nếu mách chỉ tổ bị đ̣n thêm. Ngày nay ngẫm đi nghỉ lại, biết ơn Thầy “cái phạt” đó như lời nhắc nhở để lo học. Tết năm 1968, tiếng bom đạn đă vọng về thành phố, ở tuổi 13, 14 bản thân tôi lúc đó mới ư thức chiến tranh đang sát một bên để chăm chỉ học hành hơn.

Lớp Đệ tứ 3, giờ việt văn chúng tôi học với Thầy Trần Ngọc Quế, thầy nổi tiếng về b́nh luận Truyện Kiều. Đến giờ Thầy cả lớp im phăng phắc, hả mồm  nghe thầy giảng nên chẳng có đứa nào ghi chép nhưng kết quả kỳ thi gần như “mười phân vẹn mười” và cũng chính những lúc hả mồm ra đó tôi phát hiện ra điều thú vị về Thầy và chỉ cho Dân, Cảnh, Ái biết để 4 đứa cùng cười. Thưa Thầy, nơi cơi vĩnh hằng Thầy tha lỗi cho chúng con cũng bởi chúng con ngu ngơ mà trở thành nông nổi, không lo học mà chỉ lo…. Tết năm này chúng tôi làm báo xuân được Thầy Quế ủng hộ, Thầy giới thiệu chúng tôi đến nhà in mà nay tôi không nhớ tên chỉ biết nhà in ngay đầu đường vào rạp ciné Chợ Cồn để quay ronéo. Trong tập san xuân này bạn Đặng Xuân Quang có bài thơ mà mỗi từ đầu câu ráp lại thành tên lớp, bạn Nguyễn Văn Vạn viết về nhạc Trịnh Công Sơn. Tập san đầu tay của lớp khá thành công.  Sau khi biếu quí Thầy Cô, các bạn trong lớp, chúng tôi tổ chức bán sang các trường bạn, ban báo chí vừa phát động th́ nhiều bạn t́nh nguyện nhận báo bán ngay nhưng với điều kiện chỉ bán ở Nữ Trung Học thôi, c̣n các trường khác th́ ban báo chí tự mà làm. Lớp trưởng lúc bấy giờ chỉ biết cười trừ, chấp nhận thiệt tḥi về ḿnh.

Lớp Đệ Tam B3, năm này, nhiều bạn với nhiều lư do chuyển khỏi trường như B́nh vào Hải quân, Quang vào Không quân, Dân, Cảnh qua bán công Nguyễn Công Trứ học lớp 11, Ái ra Huế học Cao Đẳng Mỹ Thuật. Một số bạn khác chọn ban A (Lư Hoá - Vạn Vật), qua Đệ Tam A2, nhưng phần lớn lớp Tứ 3 đều chọn ban B (Toán – Lư Hóa). Trong lớp thêm một số bạn mới từ các nơi khác chuyển đến như Ẩm, Dũng, Cẩm, Thọ, Tùng, Chính và nhiều bạn khác nữa nhưng giờ đây không thể nào nhớ hết được. Chúng tôi học thêm sinh ngữ phụ Pháp văn, v́ là môn phụ nên lớp luôn ồn ào nhưng hầu hết đều học khá bởi lúc bấy giờ chả có bạn nào phân biệt sinh ngữ chính hay phụ. Học xong đệ nhất lục cá nguyệt (học kỳ 1) các lớp bắt đầu gọi bằng con số, lớp Đệ Tam B3 đổi thành 10B3. Tết năm nay, lớp chúng tôi tiếp tục làm báo, có nhiều bài thơ phải chọn lựa, nhiều thơ t́nh quá không c̣n hồn nhiên như báo xuân năm rồi. Tựa đề các bài thơ, đến nay tôi vẫn c̣n nhớ, toàn là Cho…, Tặng …,Gởi…,… mà h́nh như mấy cái tên ấy đều nằm ở trường Nữ - tọa lạc ở góc tư đối đỉnh với trường Phan Châu Trinh. Kết quả là, giờ Sử Địa, giờ học đầu tiên sau Tết được thầy Phụng giảng cho 1 trận và gần nữa lớp bị điểm 0 v́ không thuộc bài. Úi trời! mới ra Tết ai mà học Địa lư kinh tế thế giới đâu mà khảo bài hả trời? Cũng c̣n hên, nhờ học ngoan, cuối tháng thầy khen và xóa hết điểm 0 chứ không th́ “ tháng giêng là tháng ăn chơi” lớp 10B3 đội sổ toàn khối rồi.

Lớp Mười Một B3 – Nhiều đêm thành phố đă nh́n thấy đèn hỏa châu lơ lững – Chúng tôi chăm học hơn và bắt đầu học thêm Toán – Lư Hóa là hai môn có hệ số cao nhất trong khi thi Tú Tài Bán Phần ban Toán (Tú Tài 1) để chuẩn bị cho tương lai. Những bài hát đổi lời nghe măi bên tai như một lời cảnh báo để hối hả học chăm hơn. Nhưng có hối hả ǵ th́ hối hả, cứ giờ ra chơi một số bạn vẫn vội vàng ra ngă tư để nh́n về trường Nữ như t́m kiếm cái ǵ mà ḿnh chưa bao giờ đánh mất cho dù mưa hay nắng. Năm này, mặc dù lo học nhưng nhiều bạn vẫn tham gia các hoạt động của nhà trường. Trần Văn Long dự thi hùng biện tiếng Anh tại Sài G̣n; Dũng, Ẩm, Cẩm tham gia rước đuốc Đại hội Thể Dục – Thể Thao toàn thành phố. B́nh, tôi và một số bạn khác lo làm lễ đài tại sân vận dộng với kết quả là cháy rụi khi thử, xe cứu hỏa thành phố phải đến mới dập tắt được. Mùa đông năm 1970, thời tiết rất lạnh, mưa phùn suốt ngày, thành phố Đà Nẵng chỉ 1 màu xám, nhưng chả hiểu v́ sao nhiều bạn chăm học hơn mà h́nh như trong số đó có  cả tôi, bao giờ đi học thêm cũng đi rất sớm, không biết để làm ǵ? Có phải để t́m một ánh mắt, t́m sự dịu dàng của màu áo len, sự điệu đàng của chiếc khăn quàng cổ hay là ǵ nữa hay là sự ngưỡng mộ, úi trời con gái mà học toán.

Lớp Mười Hai B3 – Năm cuối của thời học sinh, năm quyết định cho con đường đến ngưỡng cửa đại học nên cố học. Lớp lại có thay đổi, một số bạn sau kết quả thi Tú Tài Bán chuyển sang ban A, một số bạn chia tay với trường lớp, và lớp có lớp trưởng mới. Lớp có nhiều bạn giỏi toán bất ngờ như Thông, Trung…, Trung thường hay lên bảng giải toán, nhưng lại hay chấm rất mạnh ở cuối câu đến độ Thầy Nguyên phải nhíu mày. Giờ Pháp văn, tôi nhớ măi, từ lớp 11, Thầy Vinh lúc nào cũng nói chúng tôi học cho giỏi để kiếm học bổng đi Pháp học. Bách, cứ vào lớp là “De quelle couleur…..”. Dân ban toán, lúc bấy giờ phổ biến bài thơ về các công thức lượng giác, đến nay tôi chỉ c̣n nhớ mỗi câu đầu tiên « anh yêu em trên ṿng tṛn lượng giác », không biết ai là tác giả, mà có lẽ người soạn bài thơ này thật tâm lư khi sử dụng từ « yêu », bởi ở tuổi 18 này khi nói đến yêu th́ dễ nhớ hơn phải không các bạn. Mùa hè năm 1972, không khí chiến tranh vào đến thành phố, dân các vùng lân cận chạy tránh chiến sự đổ về thành phố, chúng tôi nghỉ học để có chỗ cho dân lưu trú và như vậy là chưa hoàn tất chương tŕnh học. Mùa hè 1972 chúng tôi chia tay trường lớp, thầy cô, bạn bè sau khi nhận được chứng chỉ Tú Tài Toàn Phần. Chúng tôi hối hả, đứa vào Saigon, đứa ra Huế, đứa lên Đà Lạt, tứ tán khắp nơi nhưng chắc mùa hè 72 sẽ khắc sâu trong ḷng mọi người, bạn bè cho dù không có tiệc chia tay, không có lời tạm biệt chung cả lớp, nhưng sẽ nhớ măi mùa hè này với lớp 12B3 Phan Châu Trinh Đà Nẵng.

Bốn mươi năm qua, kư ức cũng rêu phong theo năm tháng, cái nhớ cái quên, cái c̣n cái mất, viết đôi lời như sự bày tỏ, để cố trở về năm tháng hoa niên, để t́m lại cái dịu dàng, cái điệu đàng của mùa đông Đà Nẵng và hơn hết để nhớ về thầy cô, bạn bè khắp mọi nơi, và cả những bạn bè không c̣n ngồi lại.

Hè 2013

Trần Phú Hưng


31/8/2013 - Bài dự thi số 22